Posts
Alle reacties
Bon, alleszins een uitnodigende lucht vanmorgen (grijs als een rattenvacht, stijf van bevroren tranen) voor een ommetje in Necropolis:
Toe maar! Door het hek, langs de fontein, met ferme pas naar het columbarium:
Treed binnen! Blik schuin naar beneden nu - en we zijn waar we wezen moeten:
Ubbe Eert Iwerks, bekend als Ub. Vandaag viert hij zijn 115e verjaardag, ware het niet dat… Enfin, dat liedje kennen we nu wel.
Dus kom, laat de doden dan maar dansen:
Van links naar rechts: Jacobs (21), Cuvelier (12), Tibet (44), Hergé (17), Greg (33), Martin (44), Graton en Weinberg (45). Tussen haakjes het aantal levensjaren dat de tekenaars nog is gegund na dit fotomomentje in 1966.
Cuvelier komt er met twaalf restjaren wat bekaaid vanaf, zeker in vergelijking met Weinberg die nog een half leven te gaan heeft (en met 45 jaar nipt Tibet en Martin verslaat). Grote winnaar is Jean Graton die nog steeds niet door de Almachtige is afgevlagd.
Deze zomer wordt Graton 93 en misschien draait de oude baas op zijn koffergrammofoon nog wel eens ‘Rain on the roof’ van The Lovin’ Spoonful - weemoedige hit uit hetzelfde jaar dat hij met zijn maten in het zonnetje stond, op een dak hoog boven een stad zonder dreigingsniveau.
De post bracht Saint Jean Bosco van Gaston Courtois, onnozele aankoop met illustraties van Robert Rigot:
Links koorddanser Bosco van Jijé, rechts dezelfde snaak uit de tekenpen van Rigot. Over Rigot valt veel te verhalen (z’n eerste stripverhaal - Cricky et Rockey – dateert al uit begin jaren dertig, z’n laatste ademtocht uit 1998), maar mij ging het vooral om de auteur van deze devotionele kazigheid: Gaston Courtois, een van de drie oprichters van de Coeurs vaillants.
Courtois was beroepsmatig gelovig, maar niet overtuigd van het bevattingsvermogen van zijn jonge lezertjes. Zonder toestemming van de Tekenaar voegde hij in 1930 in zeven SOVIETS-afleveringen (CV 49 tot en met CV 55) verhelderende onderschriften toe aan de heldere plaatjes van Hergé:
Ja, de klap is verschrikkelijk…
…en voor wie zijn ogen niet gelooft: ‘Onze arme vriend is versuft en heeft het stuurwiel nog steeds in zijn handen’.
Enfin, Hergé protesteerde en Courtois beëindigde zijn onzalige explicatiedrang. Ook over Courtois valt wel wat meer te vertellen, maar laten we het erop houden dat hij veertig jaar later overleed, op 22 september 1970. Diezelfde dag zond de BBC voor het eerst de ‘Spanish Inquisition’-sketch van Monty Python uit. Een mogelijk verband heb ik niet kunnen ontdekken, maar het leek me niet minder het vermelden waard dan de aankoop van een onnozel boekje.
De Tekenaar in zijn studio, eind jaren vijftig. Drie pakjes sigaretten (2x Philip Morris Kingsize, 1x Tigra), twee aanstekers en één ingelijste echtgenote wier geëxalteerde blik het verlangen naar een vierde pakje ontwijfelbaar bespoedigt.
Links John Archibald Pump naast zijn privé-circuit, rechts Roger Williamson, langs de baan tijdens de Grand Prix van Zandvoort, 29 juli 1973. Gruwelijk contrast: Pump is, mogen we aannemen, op slag gedood door de impact van de crash, Williamson leeft hier nog. Hij heeft geen noemenswaardige verwondingen, maar zit bekneld in het wrak.
De race wordt niet stilgelegd.
Slechts één mede-coureur probeert hulp te bieden* en de auto rechtop te duwen. Maar niemand springt bij. Tergend traag zal de 25-jarige Formule 1-rijder voor de ogen van een miljoenenpubliek verbranden, verstikken, verkolen.
Enfin, ik sleepte S. maar weer eens mee naar de Tefaf-beurs in Maastricht en bleef naar haar zin iets te lang dralen bij het nieuwe werk van Folkert de Jong, waaronder deze ‘Immortal longings’:
Subtitel: ‘The burning of Roger Williamson Zandvoort Formule One 1973’.
‘Alles wat je op aarde doet zal worden opgetekend, er is niets dat verborgen zal blijven,’ mompelde ik tegen S.
- Zegt wie?
- Zegt de Heer der heerscharen.
Ik wees naar de scharen in de vitrine. S. snoof geringschattend. Ze vond het ‘met afstand’ de infantielste kunstduiding van het jaar.
*) Zie de wanhoop van de eenzame David Purley in dit hartverscheurende beeldverhaal.
Hoe liep het onderwijl af met kavel 93 op de Tajan-veiling in Parijs?
De pagina’s 77 en 78 van SCEPTRE, op 4 mei 1939 gepubliceerd in de Petit Vingtième*, waarvoor Hergé toen dit omslag maakte:
De platen werden strategisch ingestoken met een richtprijs van € 900.000 – 1.200.000. Het veilinghuis lonkte aldus een tikkeltje opzichtig naar de recordprijs die de collega’s van Sotheby’s een half jaar geleden binnenhengelden met ruim anderhalf miljoen euro voor ook al een dubbele pagina uit SCEPTRE.
Maar zaterdag waren er geen vier bieders die het vuurtje voor elkaar opstookten. De uiteindelijke verkoopprijs zat zelfs onder de laagste richtprijs: slechts iets meer dan acht ton.
Tot zover de financiële berichtgeving. Werpen we nog even een blik op deze prent:
Sceptische gedachte uit mijn jonge jaren: was dát springveertje werkelijk bij machte om een massieve koningsstaf over een slotgracht een bos in te schieten?
*) ...en gestolen in 1946, zoals Le Figaro een ‘anonieme liefhebber’ in geuren en kleuren laat vertellen.
Vrolijk Molensloot-momentje aan de ontbijttafel: de Volkskrant bespreekt (4 sterren!) de imposante wapenbijbel Duizend bommen, geweren en granaten en is eindelijk weer eens kwistig met de illustraties: Copyright Casterman.
Nog meer Frans cultuurgoed:
Ideaal gezelschap voor Haddock, deze drinkebroer uit Parijs. Het is Pierre Manuel Séchan Renaud, bij elke Fransman domweg bekend als de zanger Renaud, die zijn vermogen gelijkelijk investeerde in een imposante sterkedrank- en stripcollectie. Het kostte hem uiteindelijk zijn huwelijk (de alcohol, niet de strips).
Een deel van Renauds boekjes en plaatjes gaat op 30 april bij Artcurial onder de hamer. Het topstuk is een oude bekende:
De slotpagina’s van SCEPTRE*, richtprijs € 600.000 – 800.000. De pagina daarvóór werd in maart vorig jaar bij Sotheby’s afgetikt op € 327.000, niet onaardig voor een kavel waarover het veilinghuis in eerste instantie verontschuldigend opmerkte: ‘De plaat bevat meer tekst dan normaal’.
De zanger kocht de pagina’s van de weduwe van tekenaar Le Rallic, eind jaren tachtig, voor 100.000 Franse francs, destijds een slordige vijftienduizend euro. ‘Geen moment spijt van gehad,’ bekent hij in dit prettige interview waarin hij schoontjes wordt geportretteerd als een ‘collectionneur de la vieille école’.
Enfin, let op de slapstick op de laatste pagina. Vorig jaar analyseerde ik hier de lange aanloop die Hergé nodig heeft om uit te komen bij dit natte pak:
*) Ook de pagina's 77 en 78 uit SCEPTRE zijn blikvanger op een veiling: die van TAJAN, aanstaande zaterdag in Parijs. Klik hier voor de catalogus.
Zeldzaam bezoekje van D. die gekwetst doch smakelijk vertelt over een Hollander in Engeland die hem voor duizenden euro’s heeft getild. Hij wijdt het maar aan zijn vier jaar oude beroerte dat hij erin is getuind: ‘Kwansuis was ik de enkeling die niet wist dat die kerel een enorme oplichter is’.
Maar met zijn geheugen is nog steeds niks mis. Want waarom de obscure club Le Monocle bezoeken om een vergezocht verband te leggen met de Kuifje-albums? Alsof er in de jaren zestig geen gelijknamige spionagepockets verschenen van een auteur wiens naam… euh… lichtjes refereert aan Hergé:
‘Ik vermoed dat je Franstalig moet zijn opgevoed om die James Bond-kloon te smaken,’ zegt D. Ik heb er nog nooit van gehoord, zelfs niet van de filmreeks met Paul Meurisse die nochtans de Nederlandse bioscoopzalen heeft aangedaan:
Fraai is de geluidsband onder de verfilming van ‘Le monocle rit jaune’ (zie en hoor op YouTube), niet onterecht omschreven als ‘la parfaite symbiose du jazz et des films en noir et blanc’:
Een Dave Brubeck-kloon van jewelste, maar ik kan mijn mopperende vriendin, die geel ziet van D.’s achtergebleven sigarenrook, er mild mee stemmen.
Correct antwoord op het Vraagstuk van de Week was natuurlijk: Stanley Hiller jr. Chapeau voor A la Recherche-lezer Michiel van der Veer die als enige het juiste antwoord inzond (maar helaas de inzendtermijn met twee dagen overschreed).
Hiller was een nerd die al op zijn vijftiende z’n eerste helikopter ontwierp en hier, in dit bioscoopjournaal uit 1944, als jochie van 19, zijn ‘Hiller-copter’ presenteerde:
Drie jaar later maakte hij in San Francisco een wandelingetje met zijn ook al staartloze UH-4 ‘Commuter’:
De piloot slaat zijn armen over elkaar en met het lint demonstreert Stanley hoe stabiel het toestel met de tegen elkaar in draaiende rotoren is.
Enfin, voor de hoed en de rand voldoet deze display uit het Hiller Aviation Museum in San Carlos:
Opvallend genoeg onvermeld blijft hier het exemplaar dat in 1948 gekocht werd door Hergé, als geschenk aan zijn Rosane, een meisje waarmee hij, tot afgrijzen van Germaine, een kortstondig avontuurtje beleefde.
De Tekenaar durfde het uiteindelijk niet aan om zestien huwelijksjaren op de helling te zetten en verkocht het woon-werkhelikoptertje door aan de Syldavische gezant in Brussel. Het is deze UH-4 die we, met een enkele militaire modificatie, in 1950 terugzien in Syldavië:
Drie jaar later stort het toestel onbestuurbaar neer op een mineraalwaterfabriek in Sbrodj…
… een afschuwelijke ramp waarbij onder andere drie neven van koning Muskar XII om het leven komen.
En nu we toch de paarden van stal halen:
Archibald Haddock, flink vermogend na het RACKHAM-avontuur, kiest paardrijden als hobby die bij zijn nieuwe status past. Hij heeft zich óók een nieuwe outfit aangemeten én, zoals we in het laatste plaatje bemerken, een oogglas – een monocle.
Over die monocle stuurde een A la Recherche-lezer me een fenomenale beschouwing (waarover later meer). Nu eerst:
Jaren twintig, vorige eeuw. Bar Club Le Monocle in Parijs – ‘one of the first, and certainly the most famous of lesbian nightclubs’.
Wist de brave Georges dat al in zijn jonge jaren de gedateerde mononcle door vrouwen werd gedragen als uiting van hun seksuele voorkeur? (De schrijfster Colette noemde het oogglas zelfs ‘niet minder dan een lesbisch uniform’…)
Blijven we nog even hangen in het vrolijk-vunzige Le Monocle - en kijk eens wie we daar hebben, op een beroemde foto van Georges Brassaï:
De dame rechts is niemand minder dan Violette Morris, voormalig jeugdkampioen in boksen, zwemmen, voetbal en hardlopen, die bovendien excelleerde in waterpolo, gewichtheffen, discuswerpen en speerwerpen. Later werd ze ook een verdienstelijk autocoureur, hier een tikkeltje charmanter geportretteerd…
… dan hier…
…maar in beide gevallen dringt het beeld van onze keurige held Kuifje in zijn SOVIETS-racewagen zich op.
Overigens liep het niet goed af met Violette die voor en tijdens de oorlog onder één hoedje speelde met de nazi’s. Op 26 april 1944 (Hergé lijdt op dat moment aan voorhoofdsholteonsteking, een ooraandoening en griep en is amper in staat om te werken) wordt ze in haar auto door Franse verzetslieden met kogels doorzeefd. Of ze op dat tragische moment haar monocle droeg, is niet bekend.
29 februari 1940: de enige schrikkeleditie van Le Petit Vingtième.
Op het omslag een iets minder plat perspectief van wat we in het binnenwerk aantreffen:
Paard met nogal scherpe lijntjes. Vergelijk dat eens met het allereerste optreden van een dravend paard...
… in het allereerste Kuifje-avontuur (SOVIETS, 12 december 1929). Of met dit dynamische schouwspel…
…twee jaar later in AMÉRIQUE (7 januari 1932). De geest en de souplesse (lees: het plezier) van een Benjamin Rabier zijn hier nog volop aanwezig.
I.
Lijdend aan een ontstellende ennui kun je dus zomaar veertig mille neertellen voor een striptekening van een helikopter. Ik vroeg me af of je voor hetzelfde geld ook een echte helikopter kan kopen.
Al na een paar minuten vond ik op de Internationale Online Beurs voor Vliegtuigen een eenvoudige tweezitter, de Robinson r22. Nieuwprijs: 285.000 dollar, maar met 27 vliegjaren mag ie voor precies 40.000 euro weg.
De opleiding tot privaat helikopterpiloot is daarna (in België) voor een slordige 35.000 euro af te ronden – dat lijkt een smak geld, maar is zo’n beetje de prijs van de tekstloze édition universelle (ook wel: édition avant la lettre) van CONGO.
Toen ik de betekenis van dit alles tot me door liet dringen, begon het me, staand voor de kast met mijn verzameling, te duizelen. Een heel nieuw en enerverend leven, in ruil voor een stripplaatje en een stripalbum! Het leek te mooi om waar te zijn.
II.
Vraagstuk van de Week: wie is hier aan de wandel met een aangelijnde helikopter? En waarom? En wat heeft dit alles met Kuifje te maken?
Antwoorden per mail vóór zondagavond 20.30 uur. Opgelet: omdat in de vele inzendingen voor het Vraagstuk van vorige week, het juiste antwoord (Bobbie) ontbrak, is de prijzenpot verdubbeld.
Mailtje van Scudder die erg moest lachen om het jongste interview met Fanny Rodwell, deze week in Humo. Het artikel begint nochtans veelbelovend:
Fanny Rodwell (81), geboren als Fanny Vlamynck, is nog steeds een schoonheid. Ze heeft een valse nonchalance, wijst ons soms scherp terecht maar gaat geen vraag uit de weg.
Waarna de interviewer er meteen maar met een gestrekt been in gaat:
‘U houdt veel van dieren. Hoeveel hebt u er?’
Petje af voor de weduwe van Hergé die het hoofd koel houdt:
‘Ik had vier katten en drie honden. Nu hebben we nog één hondje.’
Alleen als er gespeculeerd wordt over de verschijning van een nieuw Kuifje-album, is de reactie een tikkeltje nerveus:
‘Dat kun je niet voorspellen. God weet wat er allemaal kan gebeuren. Misschien ontploft de wereld wel!’
Dat zou wat zijn. Meteoor?
De vergankelijkheid zat me weer eens op de hielen. Onderweg naar een Haarlemse vriend die op een koelplaat in zijn logeerkamer lag, zag ik boven het robuuste V&D-gebouw de bedrijfsvlag halfstok wapperen. ‘Het verleden is een leegstaand huis… als je geluk hebt.’ Dixit fotografe Diane Arbus die een overdosis pillen slikte en daarna haar polsen doorsneed.
Ik dacht aan een andere gesneefde winkelgigant, De Gruyter (550 panden, 7.500 man personeel) – bedrijf dat uitblonk in klantenbinding middels cadeau- en spaaracties. Wie goed zoekt, vindt in de berg frutsels en stronterijen dit curiosum uit het begin van de jaren zestig:
Een van de vier hoorspelen op flexisingle, destijds voor een kwartje te koop bij twee dubbelpakken Trexop-wasmiddel (à 87 cent) van De Gruyter:
Met in het klaphoesje een wijdlopige inleiding op slechts een kwartiertje vermaak…
… en een rolverdeling waarin opvalt dat kapitein Haddock gespeeld wordt door de man die vooral bekend werd als Malle Pietje in ‘Swiebertje’:
De illustraties bij deze grammofoonplaatjes doen overigens vaak denken aan de vroege Jijé, zoals deze in het binnenwerk van de hoes bij ‘De schat van Scharlaken Rackham’:
De rol van Kuifje werd toebedeeld aan presentator en joodse onderduiker Donald de Marcas. En wie horen wil hoe dat klinkt, kan terecht bij deze vinylhobbyist:
Klik!
Op iets minder hoge toon las De Marcas vele jaren later het nieuws voor - en gedichten op dodenherdenkingen.
I.
Waar is dit nu weer?
In de toko van Alain Huberty en Marc Breyne, eind vorige maand op de Brafa-kunstbeurs in Brussel.
Uiterst rechts een schaalmodel van de gestroomlijnde stoomlocomotief Type 12, verlokkende fetisj van François Schuiten (voor een vrijblijvend ritje met de futuristische ‘La Douce’, klik hier). Uiterst links, een tikkeltje bleekjes aan de wand, het Quick et Flupke-omslag…
…waarmee de mannen van Huberty & Breyne Gallery zo gewiekst de media bespeelden: 1 miljoen gevraagd voor tekening Hergé!
II.
En wat brachten onze twee Brusselse ketjes uiteindelijk op? Geen miljoen, maar nog altijd een comfortabele 800.000 euro:
De overige, gepeperde prijzen op dit lijstje (dat vooral handig is bij het omzeilen van het vermoeiende ‘prijs op aanvraag’) verwijzen naar de huidige verkoopexpositie van H&B betreffende ‘une collection privée exceptionnelle comprenant 50 pièces de qualité muséale’.
Van dat potsierlijke ‘qualité muséale’ blijf ik tafelzure congestie krijgen. Alsof er musea anders dan stripmusea zijn die ooit nog eens pagina 20 uit Jacques Martins ‘La grande menace’ aan de wand zullen hangen:
Alain en Marc hebben er aan de Brusselse Zavel een prijskaartje van twintig mille opgeplakt. Wat ze er niet bij vertellen: in 2011 zat die pagina nog in deze map...
...met 52 andere originele platen uit het album en een resem aan extra’s (alles bij elkaar 61 pagina’s, waaronder proefschetsen voor het omslag). Destijds kavel 29 op de Jacques Martin-veiling van Pierre Bergé (de fraaie catalogus staat nog steeds online). De bodemprijs was 180.000 euro – amper drie mille per pagina - en werd niet gehaald.
III.
Nog meer tafelzuur? Jawel:
Originele achterplaat van de Largo Winch-reeks, van Philippe Francq. Verkocht voor veertigduizend euro. Is het heus? Want is dit de facto niet slechts een triviaal plaatje van een kantoorgebouw en een helikopter?
Dat over smaak niet valt te twisten, is een gekend misverstand. Dus kom zeg, wees een volwassen vent.
Als je per se een helikopter aan de wand wilt, dan heb je voor hetzelfde geld een doek van een kunstenaar die door het onderwerp geobsedeerd is:
Test, uit de serie ‘Helicopters’ van Sabine Moritz. Ging in juli 2015 onder de hamer bij Sotheby’s. Richtprijs 14.000 euro, verkocht voor een zeer onverwachte 44.000 euro.
Het is een gedrang van jewelste op de kunstmarkt en of Moritz ten slotte een zekere belegging blijkt, is afwachten. De uitgave is in elk geval minder infantiel.
Zó geestig, dr. Riklin... Hoe langer ik poets, hoe witter mijn dromen...
